Akceptuję
Na naszej stronie stosujemy pliki cookies. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczone w Państwa urządzeniu. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności.
Allegro | eBay | Numimarket | Blog | Archiwum | Baza akcji | Logowanie
Facebook | Google+ | YouTube
Jesteś tutaj: Strona główna > Czytelnia > banknoty

Banknoty solidarnościowe

Poniżej przedstawiam opis i skany obszernego i bogatego typologicznie zbioru banknotopodobnych, propagandowych cegiełek wydawanych w latach 1983-1988 przez różne struktury ówczesnej opozycji.
Podstawowym celem ich emisji było prawdopodobnie uzyskanie funduszy na działalność opozycyjną. Część banknotów/cegiełek jest numerowana, praktycznie wszystkie zaskakują pomysłowością i inwencją projektantów. Niniejsza kolekcja w dużej części gromadzona była w epoce, także stanowi dodatkowo ciekawy materiał historyczny i jednocześnie zbiór egzemplarzy porównawczych.

Banknoty te można by podzielić na kilka grup.
  • pierwsza grupa to całkowicie fantazyjne projekty typu "30 srebrników" wykonane na foli aluminiowej, "1 czerwoniec" na papierze toaletowym, czy np. "jeden zomol".
  • druga, chyba najliczniejsza,  to projekty wzorowane na będących wówczas w obiegu banknotach PRL lub na dolarach amerykańskich.
  • trzecią grupę stanowią obiegowe banknoty PRL, najniższe nominały, z stemplowanymi na nich nadrukami propagandowymi.

W opisanym tu zbiorze znajdowało się 47 banknotów, z czego 12szt. to banknoty obiegowe ze stemplami propagandowymi, a reszta są to banknotopodobne, fantazyjne emisje.

Jedyny jak dotąd katalog tych banknotów jest autorstwa Wiesława Kukli i wydany był w roku 1992, w Poznaniu.


Banknoty obiegowe PRL ze stemplami propagandowymi opozycji
10 zł 1982 ze stemplem wrona Wrona - stempel na 10zł z Bemem. Egzemplarz w ładnym stanie, jedynie ze śladem pojedynczego, pionowego złożenia w pół.
10 zł 1982 rok ze stemplem WRONA SKONA Wrona skona - stempel na 10zł z Bemem. Stan zachowania bardzo ładny, banknot z lekkimi, pionowymi śladami trzech ugięć oraz jednym ugięciem poziomym.
10 zł 1982 rok ze stemplem WRONA ORŁA NIE POKONA Wrona orła nie pokona - stempel na 10zł z Bemem. Banknot złamany pionowo, drobne załamania przy narożnikach, prezencja bez zarzutu.
20 zł 1982 z nadrukiem WRONA ORŁA NIE POKONA Wrona orła nie pokona - taki sam nadruk jak powyżej, ale w kolorze pomarańczowym i wykonany na banknocie 20zł z Trauguttem. Prezencja banknotu ładna, jedynie kilka złamań pionowych ale banknot ładny i sztywny.
wrona nas nie pokona Wrona nas nie pokona - banknot w stanie obiegowym z nadrukiem o w/w treści, ale odmiennym graficznie i kolorystycznie, umieszczony na rewersie banknotu 20zł 1982r.
banknot 20 zł 1982 z nadrukiem wrony Wrona - bez napisów, stempel to tylko grafika.
Ładny stan banknotu.
KACAP w prawo KACAP - nadruk na banknocie 10zł 1982, przyzwoicie zachowany banknot, kilka złamań i ugięć ale banknot czysty, ładna prezencja.
KACAP w lewo KACAP - nadruk typu jak powyższy, również wykonany na banknocie 10zł z Bemem, ale w tym przypadku różnica taka, że "kacap" patrzy w drugą stronę. Banknot ładnie zachowany, czysty i sztywny ze śladem złożenia poziomego i trzema pionowymi, ładna prezencja.
solidarność dziś i jutro Solidarność dziś i jutro - stempel na banknocie 10zł 1982, bez grafiki, jedynie tekst. Banknot na którym odbito stempel z wyraźnymi śladami obiegu.
Wałęsa różowy Wałęsa - stempel z wizerunkiem Lecha Wałęsy w kolorze różowym wykonany na banknocie 10zł 1982r. z Bemem. Kilka złamań pionowych banknotu ale papier zachowuje sztywność, ładna prezencja.
Wałęsa czarny Wałęsa - stempel jak powyżej ale w kolorze czarnym wykonany również na banknocie 10zł 1982r. z Bemem. Kilka razy złożony, ale czysty i ładny banknot.
Solidarność zwycięży Solidarność zwycięży - nadruk wzorowany na symbolu okupacyjnym "Polska Walcząca", wykonany w zielonkawym odcieniu na rewersie banknotu 10zł z Bemem. Banknot posiada kilak śladów złożenia ale prezencja ładna, czysty.

Emisje banknotopodbne, wzorowane na banknotach PRL
50 groszy GR 13121981 awers50 groszy GR 13121981 rewers 50 groszy GR 13121981 - seria naniesiona na awersie dwukrotnie.
Seria i numer GR 13121981 to zakodowana data wprowadzenia stanu wojennego - 13 Grudnia 1981r. Data wpisana jako data emisji banknotu - 13 Maja 1982r. to data apelu TKK (Tymczasowa Komisja Koordynacyjna NSZZ "Solidarność"). Banknot wzorowany na obiegowym 50zł z Karolem Świerczewskich, ale w stosunku do pierwowzoru ma zdewaluowany nominał, sparodiowane napisy, zmienionego orła, przerobiony krzyż na rewersie jak i postać K. Świerczewskiego na awersie. Cegiełka tego typu była pierwszą szeroko rozpowszechnianą cegiełką i podobno przyjęta została bardzo przychylnie, co zachęciło do dalszych emisji. Występuje w kilku odmianach, ta powyższa to odmiana z dwukrotnie naniesioną serią na awersie oraz z użyciem żółtego koloru na awersie i ciemnobrązowego na rewersie. Kukla nr 10.
50 groszy GR 13121981 awers50 groszy GR 13121981 rewers 50 groszy GR 13121981 - seria naniesiona na awersie jeden raz.
Na rewersie elementy krzyża są pomarańczowe, na awersie więcej elementów w kolorze żółto-pomarańczowym. Występują również różnice w rysunku, szczególnie w oczy rzuca się odmienny "orzeł" Kukla nr 9.
50 srebrników awers50 srebrników rewers
50 srebrników - banknot wzorowany na 50zł ze Świerczewskim, ale to już odmienna, późniejsza emisji od 50gr. Ciekawie przerobiony. Data emisji to 22 lipca 1984 (22 lipca to najważniejsze polskie święto narodowe w okresie Polski Ludowej, obchodzone corocznie, na pamiątkę podpisania Manifestu PKWN w 1944 roku i "odrodzenia" Polski po II wojnie światowej), rok 1984 to 40-ta rocznica podpisania Manifestu, co uwiecznione na rewersie napisem "40 lat komunizmu" i "40 lat w zbrodniczej służbie sowieckiego imperium". Szyderczy nominał - 50 srebrników, orzeł na awersie ubrany w hełm, trzyma w skrzydłach pałkę z gwiazdą oraz tarczę ZOMO, a w pazurach sierp i młot. Napis Narodowy Bank Polski na awersie napisany cyrylicą po rosyjsku, seria banknotu (naniesiona pojedynczo) to data Stanu Wojennego, przerobiony portret, krzyż oraz podpisy. Kukla nr 32.
50 srebrników awers50 srebrników rewers 50 srebrników - banknot taki jak powyższy tylko odmienna kolorystyka, część nadruków rewersu, która na powyższym była w kolorze ciemnozielonym tutaj w brunatno-czerwonym. Kukla nr 30.
30 srebrników Jaruzelski w lewo awers30 srebrników Jaruzelski w lewo rewers 30 srebrników - wizualnie banknot przypomina 200zł tego okresu, ale portret Dąbrowskiego na awersie zastąpiony karykaturą Jaruzelskiego, postać bohaterskiej kobiety i hasło " za wolność naszą i waszą" z rewersu zastąpiła Śmierć z kosą i hasłem "program partii dla narodu". Zmienione również pozostałe napisy, emitent i nominał. Data emisji to data stanu wojennego, dodatkowo charakterystyczne miejsce - zamiast Warszawa jest Targowica. Rzadka i ciekawa pozycja, np. Główny Skarbnik to Breżniew, Policmajster - Kiszczak, Rzadki i ceniony na rynku kolekcjonerskim banknot. Kukla nr 29.
30 srebrników Jaruzelski w prosto awers30 srebrników Jaruzelski w prosto rewers
30 srebrników - również utrzymany w konwencji 200zł, ale tym razem na awersie gen. Jaruzelski "en face", a na rewersie Statua Wolności. Wyraźnie żółte tło poddruku.
Kukla nr 26.
30 srebrników Jaruzelski w prosto awers30 srebrników Jaruzelski w prosto rewers 30 srebrników - taki jak powyżej, ale odmienna kolorystyka, dodatkowo warstwa rysunku głównego (fioletowo-niebieska) nadrukowana pod warstwą tła (żółtopomarańczową).
Kukla nr ~ 27.
30 srebrników Jaruzelski w prosto awers30 srebrników Jaruzelski w prosto rewers 30 srebrników - jak powyższy, ale odmienna kolorystyka. Kukla nr ~ 28.

Cegiełki z Lechem Wałęsą
Lech Wałęsa bez napisu Nobel awersLech Wałęsa bez napisu Nobel rewers Lech Wałęsa - bez napisu "Nobel" oraz bez serii i numeru. Cegiełka z Lechem Wałęsą wzorowana na 100zł z Waryńskim. Niniejsze cegiełki były emitowane jako drugie, po opisywanych wcześniej cegiełkach na 50gr. Emitentem była Międzyzakładowa Struktura Solidarności, organizacja zajmująca się głownie działalnością wydawniczą, wydawanie prasy itp. Cegiełka jest numerowana, rewers czysty, nabity na nim właśnie tylko numer. Ma awersie oprócz zmiany portretu Waryńskiego na Wałęsę również orła ubrano w koronę. Istnieje sporo odmian samej cegiełki, jak i numeratora. Niniejsza odmian ujęta przez Kuklę pod numerem 13.
lech Wałęsa Nobel 83 awerslech Wałęsa Nobel 83 rewers Lech Wałęsa - Nobel '83 Kolejna odmiana cegiełki 100zł z Lechem Wałęsą, tutaj dopisany jeszcze nad portretem tekst - Nobel 83, na rewersie tylko numeracja w kolorze zielonkawym. Kukla nr 15.
Lech Wałęsa - Nobel '83 GR 13121981awersLech Wałęsa - Nobel '83 GR 13121981 rewers Lech Wałęsa - Nobel '83 GR 13121981
Cegiełka z L. Wałęsą i napisem "Nobel" 83 oraz serią - datą stanu wojennego - na awersie. Rewers czysty, jedynie z nabitym, czarnym numerem cegiełki.
Lech Wałęsa Nobel '83 z fajką awersLech Wałęsa Nobel '83 z fajką rewers Lech Wałęsa - Nobel '83 z fajką
Cegiełka dwustronna, rewers w oryginale to na tle czerwonych flag napis "PROLETARYAT" oraz mniejszym drukiem "Swobody! Fabryk! i Ziemi!" - na cegiełce zastąpiony przez nadruk SOLIDARNOŚĆ na tle biało-czerwonych flag i z dopiskiem "żyje! walczy! zwycięży!" Data emisji - 31 sierpnia 1984r. - to IV rocznica podpisania porozumień sierpniowych. Na awersie postać Waryńskiego zastąpiona półpostacią Wałęsy, dopisek Nobel 83, oraz orzeł przybrany w koronę. Kukla nr 18.
200 zł cegiełka Lech Wałesa 200zł - Lech Wałęsa
Cegiełka z Lechem Wałęsą, rewers całkowicie czysty. Kukla nr 19.

Postacie opozycji oraz historyczne
Adam Michnik awersAdam Michnik rewers Adam Michnik
Zbigniew Bujak 200 zł  awersZbigniew Bujak 200 zł  rewers Zbigniew Bujak, 200 zł
Zbigniew Bujak 5.000 zł awersZbigniew Bujak 5.000 zł rewers Zbigniew Bujak, 5.000 zł
Tadeusz Bor Komorowski awersTadeusz Bor Komorowski rewers Tadeusz Bor Komorowski
Józef Piłsudski awersJózef Piłsudski rewers Józef Piłsudski
Stefan Rowecki GROT awersStefan Rowecki GROT rewers Stefan Rowecki GROT

Rzeczpospolita Solidarna Wierna Niepodległa
Rzeczpospolita Solidarna JPII awersRzeczpospolita Solidarna JPII rewers Rzeczpospolita Solidarna - Jan Paweł II 1983
Rzeczpospolita Solidarna JPII 1984 awersRzeczpospolita Solidarna JPII 1984 rewers Rzeczpospolita Solidarna - Jan Paweł II 1984
Rzeczpospolita Wierna - Kardynał Stefan Wyszyński awersRzeczpospolita Wierna - Kardynał Stefan Wyszyński rewers Rzeczpospolita Wierna - Kardynał Stefan Wyszyński
Rzeczpospolita Wierna - Ks. Jerzy Popiełuszko awersRzeczpospolita Wierna - Ks. Jerzy Popiełuszko rewers Rzeczpospolita Wierna - Ks. Jerzy Popiełuszko
Rzeczpospolita Niepodległa - Józef Piłsudski awersRzeczpospolita Niepodległa - Józef Piłsudski rewers Rzeczpospolita Niepodległa - Józef Piłsudski

Fantazyjne projekty banknotopodobne i cegiełki
Naczelny Bank Wron  STO JARUZELÓW awersNaczelny Bank Wron  STO JARUZELÓW rewers Naczelny Bank Wron - STO JARUZELÓW
Zero dollars awersZero dollars rewers ZERO DOLLARS
JEDEN PIERDOL awersJEDEN PIERDOL rewers JEDEN PIERDOL
Aby Polska była Polską  awersAby Polska była Polską  rewers Aby Polska była Polską
milion złotych Wojciech Jaruzelski awersmilion złotych Wojciech Jaruzelski rewers Milion złotych z Wojciechem Jaruzelskim
Jeden zomol awersJeden zomol rewers JEDEN ZOMOL
1 czerwoniec awers1 czerwoniec rewers 1 CZERWONIEC
Banknot wydrukowany na papierze toaletowym, z przeznaczeniem do wielokrotnego użytku. Tutaj egzemplarz w idealnym stanie zachowania, nie używany :) Bardzo rzadki i poszukiwany, zapewne większość zużyto :)
30 srebrników awers30 srebrników rewers 30 SREBRNIKÓW - folia aluminiowa na czarnym papierze, bardzo rzadki i poszukiwany egzemplarz
30 srebrników awers30 srebrników rewers 30 SREBRNIKÓW - folia aluminiowa na białym papierze, bardzo rzadki i poszukiwany egzemplarz
stówka kryzysówka awersstówka kryzysówka rewers STÓWKA KRYZYSÓWKA
Fundusz Solidarności Walczącej awersFundusz Solidarności Walczącej rewers Fundusz Solidarności Walczącej - 200zł z Papieżem Janem Pawłem II

  

Skany innych egzemplarzy, nie należących do powyższego zbioru, nadesłane przez kolekcjonerów celem uzupełniania artykułu.
200 zł PiłsudskiStaszek PijasNarodowy Bank KonspiracjiRzeczpospolita Solidarna200 zł Bujakrzeczpospolita solidarna5000 zł 1982100 zł dla więzionych
200 zł 1984200 zl Wałęsa żółtabanknot solidarnościowy z Popiełuszko200 zł Popiełuszko brązowe krzyże200 zł Popiełuszko pomarańczowe krzyże100 uboli100 urbanówRzeczpospolita Lubińska
Sowiecki Bank Światowy100 zł Bilet Wstępu do Kina500 jaruzelówChłopski fundusz obrony20 zł 1982 ze stemplem solidarnościowym50 zł ze stemplem SOLIDARNOŚĆ
nasi kandydaci siedząwybierajcie się samiwyboryosły do urnpwsw
gazem do socjalizmugazem do socjalizmuJan Paweł IIsolidarność żyje, walczy, zwyciężynowe związkicdn
nie chcemy komuny jużwron wonbijące serce partii10 zł 1982 ze stemplem solidarnościowym



wstecz


Link został wysłany!